Dzika ka, to bogaty ekosystem podlegajcy ochronie

 

Kwitnienie rozoone w czasie

 

Ukwiecona naturalna ka, kipica obfitoci ksztatw i mozaik barw - raduje nas. Obok  delikatnych traw znajduj si tu roliny o rnobarwnych kwiatach, tworzc pozornie chaotyczne any ukadajce si w barwne skupiska. ka, w miar upywu czasu, zmienia swj wystrj: w maju pojawiaj si pomaraczowo te kwiaty mniszkw lekarskich, nastpnie przyozdabia si delikatn jasnorow barw organw generatywnych rzeuchy kowej, pniej  przybiera barw rowa, pochodzc od kwiatw wyniesionych na wysokich pdach firletki poszarpanej, zmieszan z jaskrawotymi -  niszego jaskra ostrego. Potem ekosystem przystraja si czerwieni krwawnicy pospolitej przeplatan zieleni gsto rosncych i koysanych wiatrem, jak wody jezior,  traw.

To zakwitanie rolin kowych rozoone w czasie ma swj sens: dziki temu moliwy jest dostp owadw do nektaru i pyku, poniewa pdy kwiatonone wynosz organy generatywne stopniowo i roliny zakwitaj od wiosny do pnego lata dostarczajc im w tym czasie yciodajnego poywienia.   

 ki s rne i zmieniaj si wraz z gleb i sposobami ich uytkowania.

Nie kada ka jest dzieem czowieka.

Dawno temu, po okresie zlodowacenia, jest pewne, e istniay ki; byy one inne;  istniay w dolinach strumykw i rzek, a take i na stromych zboczach. Dzi nie pozostay prawie adne lady po takich zbiorowiskach rolinnych

Dzi gwnie czowiek nadaje wygld kom.. Zintensywikowanie uytkowania tych zbiorowisk, zmienio je. ki intensywnie nawoone nie s odpowiednimi biotopami dla bylin dwuliciennych, ktrych to kwiaty potrafi je cudownie ozdobi mozaik barw. Koszenie k nie sprzyja rolinom jednorocznym i  tam ich nie ma. Ubogo wygldaj takie ki intensywnie uytkowane; s zmeliorowane i obficie nawoone. Tam dominuj trawy dajce monotonn ziele i zrnicowanie rolin jest niewielkie i nie ma tam prawie barwnie kwitncych rolin. Taka ka bez czowieka nie bdzie dugo istniaa; brak nawoenia mineralnego i zarastanie roww melioracyjnych doprowadzi j powoli do poprzedniego wygldu, do ki z du rnorodnoci gatunkw rolin i zwierzt.

I obecnie mamy  ki uytkowane ekstensywnie,  intensywnie i od duszego czasu nie koszone. Najadniej wyglda ka "zaniedbana", to znaczy uytkowana tradycyjnie, bo bez nawozw mineralnych, podmoka i dajca zwykle may plon siana,. Tak, jest wrcz przepikna.

Pitrowy ukad rolinnoci kowej

ka jest czym wicej ni zbiorowiskiem dziko rosncych rolin; jest to ekosystem ze zwierztami ukrytymi na rnych jej poziomach i dlatego uchodz naszej uwadze przez wiksz cz wegetacji.  Te pozorne skbione organy rnorodnych bylin  przypominaj wielki bezad. Tak jednak nie jest. Kada rolina ma swoj nisz ekologiczn i nie wadzi innej. Taki ad tworzy si tysice lat, postpoway przemiany, dobieray si do wspycia roliny i zwierzta.

ka tworzy uporzdkowane pitra, a powierzchnia gleby jest cakowicie wykorzystana tam, gdzie dochodzi cho troch wiata, a wysze poziomy zajmuj przewanie pdy kwiatonone wynoszce do gry organy generatywne zwabiajce barwami, pykiem i sodycz wiele owadw; najwysze -   zajmuj takie byliny jak np.: rdest wownik, trybula lena, wizwka botna, krwawnica pospolita i sadziec konopiasty przewyszajce o kilka dugoci najniej rosnce roliny.

Dominacja owadw

Dua rnorodno rolin ciga do siebie  liczne zwierzta, wrd ktrych, jak zawsze, dominuj owady. Najbardziej widoczne s rnobarwne motyle ( np. rusaka pawik, rusaka wierzbowiec, cytrynek, bielinek kapustnik) przemieszczajce si z jednych kwiatw na drugie. Owady te zaopatrzone w dugie trbki sigaj po nektar kwiatw gboko w nich ukryty. S to ywe i dodatkowe ozdoby ki pojawiajce si w czasie kwitnienia rolin.

Gdy bliej przyjrzymy si kwiatom, to spostrzeemy i wiele innych owadw, ktre popiesznie spijaj nektar i zbieraj pyek. S to, przede wszystkim, pszczoy i trzmiele - przedstawiciele najwikszych dwek mogce utrzymywa si  si na kwiatach ze specjalnie uformowanymi duymi patkami, by mc przy pomocy trbki spija nektar znajdujcy si w gbi kwiatu, Jest te dua rnorodno muchwek wyszukujcych kwiaty z nektarem i chrzszczy zjadajcych pyek.

Poza owadami zapylaczami rolin, s i takie, ktre korzystaj z innych organw rolin kowych; s to owady dorose takie jak erujce na liciach i ukrywajce si w maskujcej zieleni pluskwiaki,  szaraczaki  i ich larwy. Te drugie syszymy w czasie letnich koncertw. Nie brak te i komarw ukrywajcych si przed arem soca pod blaszkami lici.

Inne zwierzta 

 Z innych bezkrgowcw, to odnajdziemy powolne limaki posilajce si soczystymi limi bylin.

Z krgowcw - to jedynie pazy widzimy czciej, poniewa inne - gryzonie kryj si przewanie w ziemi, po ktre to drobne ssaki przychodz tchrze i lisy. Jest to rwnie biotop takich ptakw jak czajki, kuliki wielkie, szlamniki rycyki, wiergotki kowe, poklskwy, kuropatwy, derkacze, przepirki i inne. Ptaki znajduj tu odpowiednie miejsca na swoje gniazda, pokarm i doskonae kryjwki. Nierozerwalnie z dzikimi kami zwizany jest rwnie bocian, dla ktrego to ten ekosystem przyrodniczy stanowi baz pokarmow. Gosy ptakw, gniazdujcych na kach, syszymy szczeglnie wiosn - w czasie trwania godw, wygrzewania jaj i karmienia pisklt.

Gosy natury skojarzone z licznymi barwami ki robi na nas niesamowite wraenie, raduj nasze zmysy, poprawiaj nasz stan psychiczny.   

Wic, starajmy si nie niszczy i utrzymywa tak cenne ekosystemy - dzikie ki ekstensywnie uytkowane, dziki ktrym to bd istniay ich mieszkacy - ogromna rnorodno rolin i zwierzt.

I dlatego te siedliska, z uwagi na liczne walory przyrodnicze  zgodnie z Rozporzdzeniem Ministra rodowiska z dnia 14 sierpnia 2001 roku - podlegaj ochronie.

 

Krzysztof Pawowski ( Zwieros)

 

 

Ps. Bardzo zbliona wygldem do ki wyej opisanej, jest ka organiczna - pooona na torfowisku niskim w Biaymstoku za os. "Lena Dolina". Ona to, z uwagi na wystpowanie na niej gatunkw rolin i zwierzt chronionych i du biornorodno, kwalifikuje si do objcia jej ochrona prawn.